|
PIONIERZY POLSKIEJ ARChITEKTuRY KRAJOBRAZu
FOUNDERS OF POLISH LANDSCAPE ARCHITECTURE
Franciszek Krzywda-Polkowski (1881–1949)
Tytuł architekta dyplomowanego uzyskał w Wyższej Szkole Malarstwa,
Rzeźby i Architektury im. Strogonowa w 1913 roku w Moskwie, po
czym wyjechał do Londynu, gdzie odbył roczny kurs urbanistyki. W
latach 1916–1918 wykonuje pierwsze opracowania urbanistyczne,
nagradzane w konkursach. W 1921 roku uzyskuje tytuł profesora
nadzwyczajnego i rozpoczyna pracę dydaktyczną w Akademii Sztuk
Pięknych w Krakowie, gdzie parokrotnie był wybierany na stanowisko
Dziekana Wydziału Architektury Wnętrz. W 1924 roku wyjeżdża do
Stanów Zjednoczonych, odbywa studia w Bostonie i Nowym Jorku. Po
powrocie do Polski w roku akademickim 1930/1931 Rada Wydziału
Ogrodniczego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
powierza mu organizację i prowadzenie Zakładu Architektury
Krajobrazu i Parkoznawstwa w Skierniewicach, pierwszej tego
rodzaju placówki w Polsce. Działalność profesora
Krzywdy-Polkowskiego na niwie architektury krajobrazu miała
charakter pionierski i zapoczątkowała rozwój tej dyscypliny w
Polsce, kontynuowany później przez jego uczniów: Gerarda Ciołka,
Władysława Niemirskiego, Alinę Scholtzówną, Jana Smogorzewskiego,
Alfonsa Zielonko i innych. Dorobek twórczy Krzywdy-Polkowskiego
charakteryzuje się wielką różnorodnością od rysunków i akwarel,
projektów wyposażenia wnętrz, mebli, poprzez projekty
architektoniczne w różnej skali, projekty urbanistyczne, do
projektów ogrodów i zieleni miejskiej. Jego wybrane prace
projektowe to wnętrza na Wawelu dla Prezydenta Rzeczypospolitej,
osiedla mieszkaniowe w Pruszkowie i we Włochach k/Warszawy.
Opracował regulacyjne plany rozbudowy: Sochaczewa, Torunia,
Kalisza oraz Powiśla w Warszawie. Zaprojektował parki: w Żelazowej
Woli, w Jastrzębiej Górze (im. Derdowskiego), na skarpie w Płocku,
na Górze Zamkowej w Nowogródku, park uzdrowiskowy w Wiśle,
przebudowę parku Kościuszki w Katowicach. Wśród innych Jego prac
należy wspomnieć plan Cmentarza Wojskowego na Powązkach w
Warszawie, wreszcie – projekt układu terenów zieleni Wisły.
Franciszek Krzywda-Polkowski (1881–1949)
He obtained the title of a chartered architect in the
StrogonovHigher School of Painting, Sculpture and Architecture in
Moscow in 1913, and afterwards, he left for London, to take a
yearly course in urban planning. In 1916–1918 he made his first
urban planning works, which won awards in competitions. In 1921,
he became a professor at the Academy of Fine Arts in Kraków,
elected several times to be the dean of the Interior Design
Faculty. In 1924 he left for the U.S.A. and studied in Boston and
in New York. After his return to Poland in the academic year of
1930/1931, the Council of the Faculty of Gardening, Warsaw
Agricultural University, entrusted him with the establishing and
managing the Landscape Architecture and Parks Department at
Skierniewice, the first institution of that kind in Poland. The
activities of Prof. Krzywda-Polkowski in the domain of landscape
architecture were pioneer in their nature and originated the
development of that discipline in Poland, later continued by his
students: Gerard Ciołek, Władysław Niemirski, Alina Scholtz,Jan
Smogorzewski, Alfons Zielonko, and others. His creative
achievements are characterized by a great diversity of forms, from
drawings and water-colour paintings, interior finish designs,
furniture designs through various scale architectural designs,
urban planning designs to design of gardens and urban greenery
systems. His selected design works include interior designs for
the residence of the President of Poland in Wawel Royal Castle,
housing estates in Pruszków and at Włochy near Warsaw. He also
developed regulation plans for the extension of the towns of
Sochaczew, Toruń, Kalisz, as well as the district of Powiśle in
Warsaw. Prof. Krzywda-Polkowski has designed parks at Żelazowa
Wola, Jastrzębia Góra, a park on the scarp in Płock, at the Góra
Zamkowa mountain at Nowogródek, a spa park in Wisła, and
prepared a design for the modification of the Kościuszko Park in
Katowice. His other works to be mentioned include the plan of the
Powązki Military Cemetery in Warsaw, and – finally, the design for
the layout of the Vistula green areas.
Tadeusz Tołwiński (1887–1951)
Nazywany ojcem polskiej urbanistyki, po studiach w Karlsruhe i podróżach
naukowych w krajach europejskich i Stanach Zjednoczonych, był
jednym ze współorganizatorów Politechniki Warszawskiej (1915),
gdzie współpracował m.in. z Franciszkiem Krzywdą-Polkowskim. Autor
trzytomowego dzieła Urbanistyka. Od roku 1920 profesor w
Politechnice Warszawskiej, w latach 1937–38 dziekan Wydziału
Architektury Politechniki Warszawskiej. Po II wojnie światowej,
nie przerywając swej pracy w Politechnice Warszawskiej, zostaje
kierownikiem Katedry urbanistyki w Politechnice Krakowskiej, gdzie
współpracują z nim m.in. prof. Gerard Ciołek i prof. Zygmunt Novák.
W 1947 roku uzyskuje godność doktora honoris causa
Politechniki Warszawskiej. Ważniejsze projekty urbanistyczne i
krajobrazowe T. Tołwińskiego to: osady mieszkaniowe
„miasta-ogrody” Ząbki (1912) i Podkowa Leśna (1916); osada
letniskowa „miasto-ogród” Kamienna Góra (1922–24); przebudowa
północnej dzielnicy Warszawy – „miasto-ogród” Młociny (1916) i
Żoliborz Oficerski (1921–1923). Inne wybitne Jego prace to m.in.:
plan regulacji Targówka i Florentynowa (1919); regulacje i
rozbudowy: Kalisza, Ciechocinka i Lwowa. Zespół pod kierunkiem T.
Tołwińskiego opracował szkicowy plan regulacji Warszawy w 1916
roku; plan po uszczegółowieniach został zatwierdzony w r. 1931.
Tadeusz Tołwiński (1887–1951)
He was called the father of Polish urban studies. After graduation
from the Technical University at Karlsruhe (Germany) and reserach
travels to the European countries and to the U.S.A. he became one
of the co-founders of the Technical University of Warsaw (1915),
where he cooperated with Prof. Franciszek Krzywda-Polkowski.The
author of a three-volume Urbanistyka. Since 1920, professor of
architecture at the Technical University of Warsaw, in1937–38 Dean
of its Faculty of Architecture. After World War II, not
interrupting his works at the Technical University of Warsaw, he
became head of the Chair of Urban Planning at the Cracow
University of Technology, with Profs. Gerard Ciołek and Zygmunt
Novák as his associates. In 1947 the Technical University of
Warsaw awarded him an honorary doctorate. His major urban and
landscape planning works include: “city garden” housing
settlements at Ząbki (1912) and at Podkowa Leśna (1916); a “city
garden” holiday settlement of Kamienna Góra (1922–24);
modification of the north district of Warsaw – the “city gardens”
of Młociny and of Żoliborz Oficerski (1921–1923). His other,
outstanding works include: regulation plans for Targówek and
Florentynów (1919), regulation and extension of the towns of
Kalisz, Ciechocinek, and Lvov. A team headed by Prof. Tołwiński
prepared in 1916 a draft plan for the regulation of Warsaw.
The
plan was approved in 1931.
Adam Wodziczko (1887–1948)
Do 1910 roku studiował nauki przyrodnicze na uniwersytecie Jagiellońskim
w Krakowie, gdzie w latach 1912–1920 pełnił funkcję asystenta przy
katedrze Anatomii i Fizjologii Roślin. W 1925 roku został powołany
na członka Państwowej Rady Ochrony Przyrody, w której zabiegał
m.in. o powołanie wojewódzkich konserwatorów przyrody oraz
opracowania, na szczeblu regionalnym i centralnym, planów
zagospodarowania przestrzennego. Koncepcje Adama Wodziczki zostały
wcielone w planie zagospodarowania przestrzennego okolic Poznania.
Od roku 1923 prowadził na uniwersytecie Poznańskim wykłady z
ochrony przyrody, a w roku 1936 zorganizował pierwsze
międzywydziałowe Seminarium Biocenotyki i Ochrony Przyrody.
Zabiegał o utworzenie trzech parków narodowych, które
zaprojektował: Wielkopolskiego (1922), Wolińskiego i Słowińskiego
(1946) oraz dziesiątków rezerwatów przyrody. Od 1930 r. brał także
udział w pracach dotyczących projektów parków narodowych:
Tatrzańskiego, Pienińskiego i Babiogórskiego. Dzięki Jego usilnym
staraniom, w 1946 roku utworzono przy Katedrze Botaniki Ogólnej
Uniwersytetu Poznańskiego – samodzielny Zakład Ochrony Przyrody i
Uprawy Krajobrazu,
Adam Wodziczko (1887–1948)
Until 1910 he studied natural sciences at the Jagiellonian
University in Kraków, and was in 1912–1920 an assistant lecturer
at the Chair of Plant Anatomy and Physiology. In 1925 he was
appointed member of the State Nature Preservation Council, and
being its active member, he solicited, among other things, for
appointing regional nature conservation officers, and for
developing physical plans on regional and central levels. His
conceptions were incorporated into the spatial development plan
for the region of Poznań. In 1923 he started to deliver lectures
on nature preservation at the University of Poznań, and in 1936 he
established the first Inter-Faculty Study of Biocoenosis and
Nature Preservation. He solicited for the establishment of three
national parks, which he had designed himself: the Wielkopolski
National Park (1922), the Woliński and the Słowiński National
Parks (1946), as well as tens of nature reservations. Since 1930
he has been actively involved in works concerning the designs for
mountain national parks: the Tatra, the Pieniński and the
Babiogórski National Parks. Owing to his strenuous efforts, in
1946 an independent Department of Nature Preservation and
Landscaping was established at the Chair of General Botany,
University of Poznań.
Władysław Czarnecki (1895–1983)
W roku 1923 r. złożył egzamin dyplomowy na Wydziale Architektury
Politechniki Lwowskiej . Swoje życie zawodowe i prywatne związał z
Poznaniem, gdzie w 1925 roku rozpoczął pracę w Wydziale
Budownictwa Naziemnego. W 1932 r. współpracując z prof. Adamem
Wodziczko, opracował dla Poznania koncepcję
pierścieniowo-klinowego systemu zieleni miejskiej. Według
określonych w nim zasad powstał w tzw. zachodnim klinie zieleni,
sztuczny zbiornik wodny – Jezioro Rusałka oraz we wschodnim –
Jezioro Maltańskie. W latach 1945–1946 prowadził wykłady w
Polskiej Szkole Architektury przy uniwersytecie w Liverpoolu, a
następnie uzyskał nominację na profesora nadzwyczajnego
uniwersytetu w Londynie, wraz z propozycją Katedry urbanistyki po
odchodzącym na emeryturę profesorze – sir Patricku Abercrombie. Po
powrocie do kraju, w roku 1950, zorganizował samodzielny Wydział
Architektury Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu. Od 1953 r. poświęcił
się pracy naukowo-dydaktycznej na Wydziale Architektury
Politechniki Wrocławskiej, gdzie kierował Katedrą Planowania Miast
i Osiedli. Owocem pracy naukowej było wiele artykułów i opracowań
w dziedzinie urbanistyki, między innymi 6-tomowa praca
Planowanie miast i osiedli.
Władysław Czarnecki (1895–1983)
Graduated from the Faculty of Architecture, Technical University
of Lvov in 1923. He linked his professional and private lives with
the city of Poznań, where in 1925 he began working at the Faculty
of Overground Construction. In 1932, in cooperation with Prof.
Adam Wodziczko, he prepared the conception of a ring and wedge
system of municipal greenery for the city. Based on principles
determined in that conception, two man-made lakes were created:
the Rusałka Lake in the so-called west wedge, and the Maltańskie
Lake in the socalled east wedge. In 1945–1946 he lectured at the
Polish School of Architecture at the University of Liverpool, and
then he was appointed associate professor at the University of
London and offered the position of head of the Chair of Town
Planning, to replace the retiring sir Patrick Abercrombie. After
his return to Poland, in 1950 he established an independent
Faculty of Architecture at the Engineering School in Poznań. In
1953 he devoted himself to research and teaching at the Faculty of
Architecture, Wrocław University of Technology, where he was head
of the Chair of Town and Estate Planning. His scholarly output
includes many papers and studies in urban planning, with his
major, six-volume work of
Planowanie miast i osiedli [City and Housing Estate Planning].
Zygmunt Novák (1897–1972)
Po studiach architektonicznych w Wiedniu i we Lwowie w roku 1936
organizuje Biuro Regionalnego Planu Zabudowania Okręgu
Krakowskiego – jedno z pierwszych w Polsce. W roku 1950 – wydaje
podręcznik pt. Przyrodnicze elementy planowania regionalnego i
udział w nim architekta. Wraz z licznymi publikacjami
naukowymi jest to fundament krakowskiej szkoły architektury
krajobrazu. W roku 1956 prezentuje ideę Jurajskich Parków
Krajobrazowych na Krajowym Zjeździe Państwowej Rady Ochrony
Przyrody – która jest pierwszą koncepcja parku krajobrazowego w
Polsce. W roku 1968 – zakłada Sekcję Architektury Krajobrazu
Komisji Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie –
ośrodka myśli teoretycznej Jego szkoły. Do roku 1971 pracuje w
Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej i w Radzie Naukowej
Ojcowskiego Parku Narodowego.
Zygmunt Novák (1897–1972)
After architectural studies in Vienna and in Lvov, he established
in 1936 the Office of the Regional Development Plan for the Region
of Kraków, which was one of the first in Poland. In 1950 he
published a handbook
Przyrodnicze elementy planowanie regionalnego i udział w nim
architekta [Natural Elements of Regional Planning and the
Architect’s Role]. Together with numerous scholarly publications,
this constitutes the foundation of the Kraków school of landscape
architecture. In 1956 he presented the idea of Jurassic Landscape
Parks at the National Convention of the State Nature Preservation
Council, which was the first conception of a landscape park in
Poland. In 1968 he established the Division of Landscape
Architecture of the Committee for Urban Planning and Architecture
in the Kraków Branch of the PAN Polish Academy of Science, which
was the centre of his school’s theoretical thought. Until 1971 he
worked at the Faculty of Architecture, Cracow University of
Technology and was a member of the Scientific Committee in the
Ojcowski National Park.
Alfons Zielonko (1907–1999)
W 1936 roku ukończył Wydział Ogrodnictwa Ozdobnego w Państwowej Szkole
Ogrodniczej w Poznaniu, a w 1946 Wydział Ogrodniczy SGGW i
otrzymał dyplom inżyniera ogrodnika w zakresie architektury
krajobrazu i parkoznawstwa. Promotorem pracy dyplomowej był prof.
F. Krzywda-Polkowski. W latach 1950–1953 pracuje w Instytucie
Urbanistyki i Architektury w Zakładzie Zieleni, gdzie opracował
m.in. normatywy urbanistyczne dla terenów zieleni. Przyczynił się
do utworzenia w roku akademickim 1951/1952 Katedry Kształtowania i
Zdobienia Krajobrazu i powołał czasopismo Ogród, Park,
Krajobraz przekształcone następnie w miesięcznik
Ogrodnictwo, którego był redaktorem naczelnym przez 20 lat. W
tym czasie publikuje ponad 100 artykułów popularyzujących
architekturę krajobrazu. Jego ważniejsze prace projektowe to Ogród
Zoologiczny przy Parku Kościuszki w Katowicach, Park Ludowy w
Poznaniu, Cmentarz Obozu Straceń w Treblince (wraz z W. Niemirskim),
zagospodarowanie przestrzenne osiedla Szombierki. Uzyskał I-sze
Nagrody w trzech poważnych konkursach na projekty:
zagospodarowania przestrzennego Szkoły Ogrodniczej w ursynowie,
monumentu ku czci pomordowanych w Treblince i Ogrodu Botanicznego
w Łodzi (obydwa z W. Niemirskim).
Alfons Zielonko (1907–1999)
In 1936 he graduated from the Faculty of Ornamental Gardening at
the State Gardening School in Poznań, and in 1946 from the Faculty
of Gardening at Warsaw Agricultural University, and was granted
the M.Sc. degree in gardening, majoring in landscape architecture
and parks science. Professor F. Krzywda-Polkowski was the
supervisor of his thesis. In 1950–1953 Alfons Zielonko worked in
the Institute of Urban Planning and Architecture, where he
developed urban planning standards in relation to green areas. He
fostered the establishing in the academic year of 1951/1952 of the
Chair of Landscaping, and founded a journal called
Ogród, Park, Krajobraz [Garden, Park, Landscape], later
transformed into the Ogrodnictwo [Gardening] monthly. For
20 years, he was the editor-in-chief and published over 100
articles, introducing the general public to landscape
architecture. His major design works include the zoo in the
Kościuszko Park in Katowice, the Ludowy Park in Poznań, the
Cemetery in the Nazi Extermination Camp at Treblinka (jointly with
W. Niemirski), and spatial development of the Szombierki housing
estate. He won first prizes in three major design conceptions,
concerning the spatial development of the Gardening School at
Ursynów, monument in honour of victims of the Treblinka Camp, the
Botanical Garden in Łódź (both latter designs authored jointly
with W. Niemirski).
Alina Scholtz (1908–1996)
W roku 1932 wykonała pracę dyplomową pod kierunkiem prof. F.
Krzywdy-Polkowskiego w Zakładzie Architektury Krajobrazu i
Parkoznawstwa. W 1938 roku została członkiem Towarzystwa
Urbanistów Polskich, a w roku 1946 roku – Stowarzyszenia
Architektów Polskich, gdzie do 1964 roku sprawowała funkcję
koordynatora Sekcji Architektury Krajobrazu. W roku 1948 roku
została członkiem – założycielem międzynarodowej organizacji
skupiającej architektów krajobrazu – International Federation
of Landscape Architecture – IFLA i przez wiele lat była
delegatem SARP do IFLA. W latach trzydziestych Alina Scholtz
współpracuje z profesorem Krzywdą-Polkowskim, biorąc między innymi
udział przy opracowaniu projektu otoczenia dworku w Żelazowej
Woli. W roku 1949 rozpoczyna pracę w Biurze Odbudowy Stolicy,
późniejszym Biurze urbanistycznym Warszawy w Pracowni Zieleni.
Jedną z realizacji tego Biura była Trasa W-Z, której towarzyszące
tereny zieleni powstały przy współudziale Aliny Scholtz. Wykonała
szereg projektów, w większości zrealizowanych, między innymi
projekt ogrodu przy pałacu Brühla w Warszawie, projekt terenów
zieleni na Torze Wyścigów Konnych na Służewcu, rozplanowanie
terenu i zieleni kopca Marszałka Piłsudskiego na Sowińcu w
Krakowie (wraz z prof. Romualdem Guttem). Osobną grupę projektów
stanowiły powojenne projekty osiedli mieszkaniowych wykonane w
zespole kierowanym przez prof. Halinę Skibniewską. Innymi ważnymi
projektami są: projekty ogrodu i budynku Ambasady Chińskiej w
Warszawie – wykonany przy udziale Romualda Gutta i Tadeusza
Zielińskiego, projekt ogrodu przy Ambasadzie PRL w Pekinie –
wspólnie z Z. Karpińskimi J. Kowarskim oraz przy Ambasadzie PRL w
Phenianie – wspólnie z R. Guttem, W. Nowakiem i T. Zielińskim.
Alina Scholtz (1908–1996)
In 1932 she produced her diploma work, under the supervision of
Prof. F. Krzywda-Polkowski at the Department of Landscape
Architecture and Parks Science. In 1938 she became a member of the
Polish Urban Planners’ Society, and in 1946 of the Polish
Architects’ Association, in which she acted as a coordinator for
the Landscape Architecture Division until 1964. In 1948 she was a
member and a founder of International Federation of Landscape
Architecture (IFLA) and for many years continued to be a Polish
delegate to IFLA. In 1930s, Alina Scholtz cooperated with
Professor Krzywda-Polkowski, and participated in the preparation
of the design for the precincts of Chopin’s manor house at
Żelazowa Wola. In 1949 she started her work at the Department of
Greenery in Warsaw Reconstruction Office, later Warsaw Urban
Office. One of the projects developed by the Office was the WZ
East-West Route, while green areas that accompanied it were
designed and developed, among others, by Alina Scholtz. She
produced a number of other designs, an the majority of them were
implemented, including the garden at the Brühl palace in Warsaw,
green areas at the Służewiec horse racing course in Warsaw, area
and greenery layout for the Piłsudski mound in Kraków (jointly
with Prof. Romuald Gutt). Another group of her designs included
housing estate designs, prepared within a team headed by Prof.
Halina Skibniewska. Her other, significant projects include
designs for the Chinese Embassy garden and building in Warsaw
(jointly with Profs. Romuald Gutt and Tadeusz Zieliński), as well
as designs for the Polish Embassy gardens in Beijing (jointly with
Z. Karpiński and J. Kowarski) and in Phenian (jointly with R.
Gutt, W. Nowak and T. Zieliński).
Gerard Ciołek (1909–1966)
Od 1937 r., jako starszy asystent w Zakładzie Architektury Polskiej
Politechniki Warszawskiej, rozpoczął działalność naukową. Już
wówczas za swe prace uzyskał dyplom honorowy na wystawie w Paryżu.
Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej podróżował po
Finlandii, Szwecji i Danii. W 1938 r. został delegatem Zakładu na
kongres architektury ogrodowej i ochrony krajobrazu organizowany w
Niemczech. W okresie Powstania Warszawskiego pełnił funkcję
oficera operacyjnego w referacie kartograficznym. Po kapitulacji
dostał się do niewoli, w której był do maja 1945. Potem jako
oficer Polskiej Brygady Spadochronowej wykładał w szkolnictwie
zawodowym dla żołnierzy, był również współzałożycielem Polskiej
Politechniki w Brukseli. W końcu 1945 r. powrócił do Kraju i objął
stanowisko dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska i Swojszczyzny w
Ministerstwie Kultury i Sztuki. Jednocześnie, jako adiunkt,
rozpoczął pracę na Wydziale Architektury PW. W 1948 r. powierzono
mu stanowisko zastępcy profesora i kierownika Katedry Planowania
Wstępnego na Wydziale Architektury AGH w Krakowie. Profesor Ciolek
zainicjował i prowadził rejestrację zabytków. Kompletował
dokumentację historyczną i fotograficzną. Ewidencją objęto ok.
2600 ogrodów, a także zabytkowych cmentarzy. Pod jego autorskim
nadzorem zrekonstruowano zabytkowe ogrody m.in. w Lubartowie,
Nieborowie, Arkadii, Rogalinie i Wilanowie. Odegrał wybitną rolę,
pracując w Ministerstwie Kultury i Sztuki u boku prof. Jana
Zachwatowicza, pełniąc funkcję członka Państwowej Rady Ochrony
Przyrody. Równocześnie prowadził wykłady zlecone na Politechnice
Warszawskiej i SGGW. W 1951 r. objął kierownictwo Katedry
urbanistyki w Krakowie. W 1954 r. mianowany został profesorem
nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Planowania Przestrzennego
Politechniki Krakowskiej. Po reorganizacji katedr w r. 1963
obejmuje kierownictwo nowopowstałej Katedry Planowania Krajobrazu
i Terenów Zielonych Politechniki Krakowskiej. Praca na
Politechnice Krakowskiej stała się zaczynem na gruncie polskim
ujmowania ochrony zabytków jako ochrony środowiska i krajobrazu
kulturowego, który podjęli uczniowie prof. Gerarda Ciołka, gdy
odszedł w pełni sił twórczych. Był autorem ponad 100 projektów
rekonstrukcji ogrodów i parków zabytkowych. Pośród jego publikacji
za najwybitniejsze uznawane jest dzieło Ogrody polskie
(1954), ale opublikował też: Zarys historii kompozycji
ogrodowej w Polsce (1955), Zarys ochrony i kształtowania
krajobrazu (1964), Materiały do słownika twórców ogrodów
polskich (współautor wraz z W. Plapisem, 1968), Regionalizm
w budownictwie wiejskim w Polsce (1984). W swym bogatym
dorobku naukowym pozostawił archiwum wyjątkowej wielkości i
wartości, które pod nazwą Tek Ciołka wykorzystywane jest
stale przez środowisko konserwatorskie.
Gerard Ciołek (1909–1966)
As a senior lecturer at the Department of Polish Architecture,
Technical University of Warsaw, he began his scholarly activity in
1937. Already at that time he won an honorary distinction at an
exhibition in Paris. He travelled around Finland, Sweden and
Denmark as a holder of the National Culture Fund grant. In 1938 he
was elected the Polish delegate to the congress of garden
architecture and landscape preservation in Germany. During the
Warsaw Uprising in 1944 he served as an operation officer in the
office of cartography. Following the defeat of the uprising he was
interned in POW camps in Pomerania, and near Lübeck, in northen
Germany. As an officer in the Polish Parachute Brigade he was a
lecturer in military schools. He was a co-founder of the Polish
Technical University in Brussels. In late 1945 he returned to
Poland and took up the position of head of the Department of
Nature Preservation and Native Heritage in the Ministry of Culture
and Arts. At the same time, he was a lecturer at the Faculty of
Architecture, Technical University of Warsaw. He initiated a
register of monuments and kept it, also collecting and completing
historical and photographic documentation. The register covered
ca. 2,600 gardens and historical cemeteries. The historical
gardens in Lubartów, Nieborów, Arkadia, Rogalin, and in Wilanów
were reconstructed under his design supervision. He played an
outstanding role, working in the Ministry of Culture and Arts
along with Prof. Jan Zachwatowicz, being member of the State
Nature Preservation Council, and, in particular, establishing and
heading the Chairs of Urban Planning, Spatial Planning, and of
Landscape and Green Area Planning at the Cracow University of
Technology. Prof. Ciołek’s work at the Cracow University of
Technology gave rise to an approach to the preservation of
monuments as the preservation of the natural environment and
cultural landscape. That approach was later continued by his
students, when Prof. Ciołek passed away while still at the
plenitude of his creative powers. In 1948 he was entrusted with
the position of deputy professor and head of the Chair of Initial
Planning, Faculty of Architecture, AGH University of Science and
Technology. At the same time he was a lecturer at the Technical
University of Warsaw and Warsaw Agricultural University. In 1954,
he became head of the Department of Urban Planning in Kraków.
Since 1963, he headed the Chair of Landscape and Green Area
Planning at the Cracow University of Technology. He was the author
of more than 100 designs for the reconstruction of gardens and
historical parks. He wrote an outstanding work, titled
Ogrody Polskie [Gardens of Poland], as well as the
publications: Zarys historii kompozycji ogrodowej w Polsce
[Outlines of History of Polish Gardens Composition], Materiały
do słownika twórców ogrodów polskich [Contributions to the
Vocabulary of Polish Garden Designers], Zasady ochrony i
kształtowania krajobrazu [Rules of Landscape Protection and
Shaping], Regionalizm w budownictwie wiejskim w Polsce
[Regionalism in Rural Construction in Poland]. His rich scholarly
output includes archives of an exceptionalsize and value, which
nowadays are called the “Ciołek’s Files” and are constantly used
by conservation experts.
Władysław Niemirski (1914–2001)
Już w czasie studiów interesowały Go zagadnienia
z dziedziny urbanistyki i projektowania terenów zieleni, dlatego
od 1937 roku rozpoczyna pracę zawodową w pracowni prof. F.
Krzywdy-Polkowskiego. W 1948 roku rozpoczyna pracę w Zakładzie
Architektury Krajobrazu na Wydziale Architektury Politechniki
Warszawskiej. W tym czasie rozpoczyna pracę nad projektem, a
następnie realizacją 640-hektarowego Śląskiego Parku Kultury i
Wypoczynku w Chorzowie, gdzie w latach 1950–58 pełni funkcję
generalnego projektanta. Po utworzeniu w roku 1954 na Wydziale
Ogrodniczym SGGW – Sekcji Kształtowania Terenów Zieleni, prowadzi
wykłady i ćwiczenia z projektowania terenów zieleni oraz pełni
obowiązki kierownika Katedry Projektowania Terenów Zieleni. W
pracy naukowo-dydaktycznej profesor W. Niemirski skupia swoją
uwagę na opracowaniu programu nauczania dla przedmiotu
projektowanie. Owocem tych dociekań była redakcja książki
Kształtowanie terenów zieleni. Stała się ona na ów czas,
podstawowym podręcznikiem w języku polskim dla studentów
architektury krajobrazu. Liczne prace projektowe W. Niemirskiego
obejmowały m.in. zagospodarowanie parku Dolinka Szwajcarska w
Warszawie, aranżację zieleni na placu Szembeka w Warszawie i w
osiedlu mieszkaniowym Praga II w Warszawie. Kolejne to parki
kultury w Lublinie i Pruszkowie oraz na Bielanach w Warszawie,
park w Białymstoku, parki miejskie w Otwocku (współautorami byli
S. Rutkowski oraz P. Wolski) i w Dolinie Trzech Stawów w
Katowicach (jako kierownik zespołu). W dziedzinie rekreacyjnej za
projektował ośrodki: kolonijny w Helenowie k/Warszawy oraz
wypoczynkowy w Pławniowicach (jako kierownik zespołu). W
dziedzinie zespołów tematycznych zaprojektował ogrody zoologiczne
w Warszawie (współautorzy E. Jankowska, B. Kuszell, B. Dobrogowska)
i Toruniu (współautorzy S. Rutkowski, P. Wolski), Centralny Ogród
Botaniczny PAN w Warszawie (współautorzy E. Jankowska, B. Kuszell)
oraz Cmentarz Obozu Straceń w Treblince (współautor A. Zielonko).
Projekty urbanistyczne zieleni przy współautorstwie S.
Sobolewskiego dotyczyły miast Gołonóg i Grodziec, śródmieścia
Katowic, a także Studium rozwoju terenów zieleni Bielska-Białej
(jako kierownik zespołu).
Władysław Niemirski (1914–2001)
Already as a university student, he became interested in urban
planning and green area designing. That is why in 1937 he started
his professional work in the studio of Professor F.
Krzywda-Polkowski. In 1948, Władysław Niemirski began to work at
the Department of Landscape Architecture, Faculty of Architecture,
Technical University of Warsaw. It was at the same time, when he
started working on a design and later on the implementation of a
640-hectare Silesian Culture and Leisure Park in Chorzów, acting
as its general designer in 1950–1958. After the establishing in
1954 of the Green Area Development Department at the Faculty of
Gardening, Agricultural University of Warsaw, he delivered
lectures and conducted seminars on green area designing, and was
head of the Chair of Green Area Designing. In his research and
teaching work, Prof. Niemirski focused on the preparation of a
designing syllabus. Those efforts resulted in the publication of a
book
Kształtowanie terenów zieleni [Green Areas Development]. The
book became, at those times, the basic handbook in Polish for
landscape architecture students. Numerous design works by W.
Niemirski included, among others, the development of the Dolina
Szwajcarska Park in Warsaw, greenery layout in the Szembeka Square
in Warsaw and in Praga II housing estate. His other works are
culture parks in Lublin,Pruszków, and in Warsaw (Bielany), parks
in Białystok, Otwock (jointly with S. Rutkowski and P. Wolski),
and in Katowice (as the design team head). His leisure designs:
summer camp centre at Helenów near Warsaw, holidays centre at
Pławniowice (as the design team head). Theme complex designs
included the zoos in Warsaw (jointly with E. Jankowska, B.
Kuszell, B. Dobrogowska) and in Toruń (with S. Rutkowski, P.
Wolski), Central Botanical Garden in Warsaw (co-designers: E.
Jankowska, B. Kuszell), and the Cemetery in the Nazi Extermination
Camp at Treblinka (jointly with A. Zielonko). His urban greenery
planning designs concerned the towns of Gołonóg and Grodziec
(jointly with S. Sobolewski), the downtown of Katowice, as well as
the greenery development in the town of Bielsko Biała (as the
design team head).
Longin Majdecki (1925–1997)
ukończył studia w zakresie: architektury krajobrazu, a także historii
sztuki oraz podyplomowe Studium Planowania Przestrzennego. Pracę w
biurach projektowych łączył z działalnością dydaktyczną na
wydziałach Architektury Politechniki Warszawskiej (1953–1987),
Politechniki Gdańskiej (1962–1965), oraz w zakresie architektury
krajobrazu na Wydziale Ogrodniczym SGGW (1961–1969; 1979–1997).
Był członkiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodnictwa,
Stowarzyszenia Architektów Polskich, Towarzystwa Urbanistów
Polskich, Polskich, Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków oraz
ICOMOS. Należał do najwybitniejszych znawców problematyki
historycznych założeń ogrodowych, metod ich rekonstrukcji i
konserwacji, a także problematyki z szeroko rozumianej ochrony
krajobrazu kulturowego. Jego aktywna działalność na polu naukowym,
projektowym, wdrożeniowym przyczyniła się do rozwoju tej dziedziny
w Polsce. Jego dorobek ocenia się na ponad 350 projektów, w tym
ok. 250 zrealizowanych. Jest autorem wielu książek oraz licznych
rozpraw i publikacji w czasopismach specjalistycznych polskich i
zagranicznych. Najważniejsze książki to Historia ogrodów w
trzech wydaniach z lat 1972, 1978 i 2007; Sztuka japońskich
ogrodów, Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych.
Wybrane prace projektowe obejmują: Centralny Park Kultury na Powiślu w
Warszawie – wersja II realizacyjna, Ogród Sejmowy (z W. Plapisem),
rewaloryzację i rozbudowę Łazienek Królewskich, Park
Kazimierzowski w Warszawie. Projekty rewaloryzacji dotyczyły
parków Królikarnia, Arkadia, Belwederskiego, Podzamcze pod Starym
i Nowym Miastem, Kaskada w Warszawie (z A. Majdecką-Strzeżek),
kompleksu ujazdowskiego z Agricolą oraz Kanałem Królewskim i
ustroniem, ogrodu przy Zamku Królewskim (z J. Bogusławskim) –
wszystkie w Warszawie. Opracował projekty rewaloryzacji
zabytkowych parków w Oborach, Opinogórze, Luszynie, Słubicach,
Trembkach, Sterdyni, Świdnie, Sokołowie, Żeliszewie, Lubostroniu,
Osuchowie, Pułtusku, Rozalinie, Guzowie, Sannikach, Warce, a wraz
z A. Majdecką- Strzeżek – w Ostromecku, Cieplicach Zdroju oraz
Kikole; także projekty rewaloryzacji zespołu parkowego w
Radziejowicach i parku pałacowego w Hellenowie. Osobną imponującą
kategorię twórczości L. Majdeckiego stanowią zespoły
nowoprojektowane: Park Dolina Służewska w Warszawie, ogród
k/pałacu Towarzystwa „Polonia” przy Krakowskim Przedmieściu,
zagospodarowanie terenu Lasu Bielańskiego i Lasku Lindego na
Bielanach, zieleńce przy ul. Dzielnej i Nowoświętojerskiej,
zagospodarowanie pomników ks. Józefa Poniatowskiego oraz Pomnika
Lotników – wszystkie obiekty w Warszawie. W dziedzinie rekreacji
zaprojektował park uzdrowiska Busko Zdrój, kompleksy
Morysin-Siekierki oraz Dolina Radości w Gdańsku, zagospodarowanie
turystyczne Kampinoskiego Parku Narodowego. Projekty miejsc
pochówku obejmują Komunalny Cmentarz Północny Wólka Węglowa w
Warszawie, cmentarze komunalne w Chełmie, Skierniewicach,
Tomaszowie Mazowieckim, Piasecznie, projekt cmentarza wojennego w
Palmirach.
Longin Majdecki (1925–1997)
A graduate of landscape architecture, history of art, as well as
spatial planning (post-graduate studies). He combined his work in
design offices with teaching activities at the Faculties of
Architecture of Technical University of Warsaw (1953–1987),
Technical University of Gdansk (1962–1965). He also taught
landscape architecture at the Faculty of Gardening, Warsaw
Agricultural University (1961–1969; 1979–1997). He was a member of
the Association of Gardening Engineers and Technicians, Polish
Architects’ Association, Polish Urban Planners’ Society,
Association of Monument Conservators, and ICOMOS. He was one of
the most eminent experts in historical garden complexes, methods
of their reconstruction and maintenance, as well as problems of
widely understood protection of cultural landscape. His active
involvement in reserach, design and implementation works
contributed to the development of that field in Poland. His output
is estimated at more than 350 designs, with ca. 250 of them that
were implemented. Longin Majdecki was an author of many books, as
well as studies and papers, published in Polish and international
specialist journals. The most important books are
historia ogrodów [History of Gardens], three editions (1972,
1978, 2007), Sztuka japońskich ogrodów [The Art of Japanese
Gardens], Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych
[Preservation and Maintenance of Historical Gardens]. His
selected design works include the following: Central Culture Park
in Warsaw – 2nd version, implemented, the Parliament Garden
(jointly with W. Plapis), restoration and extension of the
Łazienki Królewskie Park in Warsaw, the Kazimierzowski Park in
Warsaw. The restoration designs concerned a number of parks in
Warsaw, to mention only a few of them: Królikarnia, Arkadia,
Belwederski, Podzamcze, Kaskada (jointly with A.
Majdecka-Strzeżek), Ujazdowski with Agrykola, garden at the Royal
Castle (jointly with J. Bogusławski). He prepared designs for
restoration of historical parks at Obory, Opinogóra, Luszyn,
Słubice, Trembki, Sterdynia, Świdno, Sokołów, Żeliszew, Lubostroń,
Osuchów, Pułtusk, Rozalin, Guzów, Sanniki, Warka, as well as
Ostromecko, Cieplice Zdrój, Kikoła – with A. Majdecka-Strzeżek;
also designs for restoration of a palace complex at Radziejowice
and palace park at Hellenów. A separate and impressive category in
the works of L. Majdecki are newly-designed complexes and
facilities in Warsaw: the Dolina Służewska park, garden near the
“Polonia” Society palace, development of the Las Bielański and
Lasek Lindego forest areas, greens in Dzielna and Nowoświętojerska
streets, areas in the vicinity of Prince Poniatowski monument and
the Pilots’ Monument. His leisure and recreation designs include
spa park in Busko Zdrój, complexes of Morysin-Siekierki and Dolina
Radości in Gdańsk, tourist development of the Kampinoski National
Park. And, finally, his designs cocnernig the burial grounds: the
Wólka Węglowa Municipal Cemetery, as well as municipal cemeteries
in Chełm, Skierniewice, Tomaszów Mazowiecki, Piaseczno, and a
military cemetery at Palmiry.
Janusz Bogdanowski (1929–2003)
Studia skończył w 1954 roku. Był uczniem i kontynuatorem działań
wybitnych profesorów Tadeusza Tołwińskiego, Gerarda Ciołka i
Zygmunta Nováka. W latach 1954–65 pracował jako projektant w
Miejskiej Pracowni urbanistycznej oraz jako asystent, a potem
adiunkt Politechniki Krakowskiej. W latach 1992–94 był dyrektorem
Instytutu Architektury Krajobrazu na Wydziale Architektury
Politechniki Krakowskiej, a w latach 1995–97 – kierownikiem
Katedry Teorii Architektury Krajobrazu i Kompozycji Ogrodowej. Był
twórcą kilkudziesięciu projektów z zakresu urbanistyki,
architektury krajobrazu, konserwacji i rewaloryzacji, w tym prac
indywidualnych i zespołowych, m.in.: Plant Krakowskich, ogrodu
przy Zamku Królewskim w Warszawie, ogrodu na Łobzowie w Krakowie,
Jurajskich Parków Krajobrazowych, Żywieckich Parków
Krajobrazowych, systemu zieleni miejskiej Krakowa w oparciu o
dawny układ fortyfikacyjny, otoczenia stopnia wodnego pod Tyńcem i
wielu innych. W Jego dorobku naukowym znalazły się prace o
tematyce urbanistycznej, konserwatorskiej, z dziedziny
kształtowania krajobrazu i sztuki ogrodowej. Był autorem szeregu
opracowań metodycznych z zakresu ochrony i planowania krajobrazu,
autorem metody JARK-WAK – jednostek i wnętrz
architektoniczno-krajobrazowych. Pracował też nad systematyką
architektury obronnej i ogrodowej. Autor około 900 artykułów,
około 20 książek, wśród których są takie jak: Architektura
krajobrazu. Wybrane problemy studialne, projektowe i
konserwatorskie (Kraków 1968), Kompozycja i planowanie w
architekturze krajobrazu (Wrocław – Warszawa 1976)
Architektura obronna w krajobrazie Polski (Warszawa – Kraków
1996), Polskie ogrody ozdobne (Warszawa 2000). Członek
wielu stowarzyszeń naukowych krajowych i zagranicznych oraz
szeregu Komisji i Komitetów Naukowych – Przewodniczący Komisji
urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie, Redaktor Teki
Komisji urbanistyki i Architektury (35 lat), kierownik projektu
MAB 13 w ramach Komitetu Człowiek i Środowisko przy
Prezydium PAN, Przewodniczący Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze
Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wiceprezes Polskiego Komitetu
Naukowego Rady Krajowej ICOMOS.
Janusz Bogdanowski (1929–2003)
Graduated in 1954. He was a disciple and a continuator of the activities
of outstanding professors: Tadeusz Tołwiński, Gerard Ciołek, and
Zygmunt Novák. In 1954–65 he worked as a designer in Municipal
Urban Planning Office, and as a junior and later a senior lecturer
at the Cracow University of Technology.
In 1992–94 he was head of the Institute of Landscape Architecture
at the Faculty of Architecture, Cracow University of Technology,
and in 1995–97 head of the Chair of the Theory of Landscape
Architecture and Garden Composition. He created several dozen
designs in the field of urban planning, landscape architecture,
conservation, restoration, including individual and joint
projects, among them the Planty green belt in Kraków, garden at
the Royal Castle in Warsaw, the Jurassic Landscape Parks, the
Żywieckie Landscape Parks, the system of urban greenery in Kraków
on the basis of old fortifications layout, the precincts of the
Vistula sluice near Tyniec, as well as many others. His scholarly
output comprises works from the fields of urban planning,
conservation, landscaping and garden art. He was the author of a
number of methodological studies in landscape preservation and
planning, the author of the JARK WAK method of architectural and
landscape interior units. Prof. Bogdanowski also worked on the
systematics of defence and garden architecture. He wrote about 900
articles and about 20 books. The latter included such
publications, as:
Architektura krajobrazu. Wybrane problemy studialne, projektowe i
konserwatorskie [Landscape Architecture. Selected Study, Design
and Conservation Problems] (Kraków 1968), Kompozycja i
planowanie w architekturze krajobrazu [Composition and Planning
in Landscape Architecture] (Wrocław –Warszawa 1976),
Architektura obronna w krajobrazie Polski [Defence Architecture
in the Landscape of Poland (Warszawa–Kraków 1996), Polskie
ogrody ozdobne [Polish Ornamental Gardens] (Warszawa 2000). A
member of many national and international scientific societies, as
well as a number of scientific committees – Chief of the Committee
for Urban Planning and Architecture of the Kraków Branch of the
Polish Academy of Science, editor-in-chief (for 35 years) of ‘Teki
Komisji Urbanistyki i Architektury’, leader of MAB 13 project
within the framework of the Man and Environment Committee,
President of the Monument Preservation Council attached to the
Ministry of Culture and National Heritage, Deputy President of the
ICOMOS Polish Scientific Committee.
Wg mat. przekazanych przez: A. Majdecką-Strzeżek, A.
Mitkowską, A. Niemirskiego, K. Pawłowską, E. Raszeję, A.
Skrzyńską, M. Szumańskiego, K. Wielgusa, A. Zachariasz: opr.
red.: A. Böhm, W. Kosiński.
|