Spis Treści | Panel Twórczość | Panel Nauka | Panel Dydaktyka | Pionierzy |

Prof. dr hab. inż. arch. Aleksander Böhm

ZASADY I POKUSY

PRINCIPLES AND TEMPTATIONS

Streszczenie: Wartości krajobrazu są atrakcją, której popularność i wykorzystanie przynosi korzyści ekonomiczne. Era ponowoczesności w której żyjemy, promuje wolność wyborów i sprzyja deregulacji przepisów. Utrudnia to utrzymanie kruchego kompromisu między ochroną wartości krajobrazu a ich udostępnianiem. Równocześnie rozwój technologii ułatwia tworzenie dowolnych krajobrazów wirtualnych, które stać się mogą „kanałem ulgi” dla dowolnej i powszechnej wizualizacji pokus konsumentów. Możliwość zaspokojenia tym sposobem potrzeb – bez dewastacji krajobrazu rzeczywistego – nie jest tylko naiwną wizją, ale może służyć pożytecznej refleksji nad kierunkami i metodami kształtowania krajobrazu jutra.

Słowa kluczowe: krajobraz rzeczywisty, krajobraz wirtualny, ponowoczesność.

Abstract: Landscape values constitute an attraction, whose popularity and utilisation yield economic benefits. The postmodernizm era in which we live promotes the freedom of choice and fosters deregulation of laws. This impedes the maintaining of a weak compromise between protecting landscape values and making them available. At the same time, the growth of technologies makes it possible to create any virtual landscapes,which may become specific “relief channels” for a free and universal visualisation of the consumers’ temptations. The opportunity for satisfying needs in that way, without destroying the real landscape, is not only a naďve vision, but may contribute to a useful reflection on trends and methods of shaping the landscape of tomorrow.

Key words: real landscape, virtual landscape, post-modernism.

.

Mgr inż. Marcin Gajda

PRACA ARCHITEKTÓW KRAJOBRAZU W POLSCE

LANDSCAPE ARCHITECT’S PRACTICE IN POLAND

Streszczenie: Architektura krajobrazu jako odrębny zawód ma w Polsce krótszą tradycję niż winnych krajach europejskich. Rzutuje to na pozycję zawodową architektów krajobrazu i warunki uprawiania tego zawodu. Dlatego po okresie budowy programów dydaktycznych i organizacji studiów na tym kierunku w polskich uczelniach, nadszedł czas pracy na rzecz stworzenia izby zawodowej i wprowadzenia uprawnień zawodowych. Pomoc w tych staraniach deklaruje istniejące w Polsce Stowarzyszenie „Zieleń Polska” będące członkiem ELCA i współpracujące z EFLA.

Słowa kluczowe: praktyka zawodowa, uprawnienia, izby zawodowe, przygotowanie do zawodu.

Abstract: Landscape architecture as a profession has a sorter tradition in Poland than in other European countries. This influence the professional position of landscape architects and conditions of practising that profession. That is why, after the period of constructing syllabuses and establishing landscape architecture studies at Polish universities, there has come time to work on the establishing of a vocational chamber and introducing professional licences. The “Zieleń Polska” Association, member of ELCA and partner of EFLA, declares its assistance in those endeavours.

Key words: professional practice, licences, vocational chambers, preparation to discharge one’s profession.

Prof. MA Dipl. LD Dr. hc Richard Stiles

LE:NOTRE PROJECT AND THE DEVELOPMENT OF LANDSCAPE ARCHITECTURE EDUCATION IN EUROPE

PROJEKT LE:NOTRE A ROZWÓJ NAUCZANIA ARCHITEKTURY KRAJOBRAZU W EUROPIE

Abstract: Landscape architecture is both a relatively young and an unusually diverse academic discipline. It integrates a wide spectrum of subject areas and operates at different scales of time and space, as well as bridging the historic gap between the creative arts and the natural sciences, and incorporating aspects of the humanities and technology. Landscape architecture is the discipline concerned with mankind’s conscious shaping of his external environment. It involves planning, design and management of the landscape to create, maintain, protect and enhance places so as to be both functional, beautiful and sustainable (in every sense of the word), and appropriate to diverse human and ecological needs. LE:NOTRE, the first Thematic Network Project in Landscape Architecture, responded to this situation and has taken an important initial step in documenting the current state of the art, seeking common ground and building bridges between the various parts of the discipline and the varied traditions which have developed in very different European contexts over the past decades. Five distinct objectives have been identified: 1. Transforming ‘Tuning’ into an ongoing process; 2. Integrating individual members of stakeholder organizations into the project; 3. Strengthening links between teaching and research; 4. Reaching out to the context of landscape architecture education; and 5. Broadening its basis within society as a whole.

Two key themes will unify the objectives of LE:NOTRE TWO: the development of ‘Clusters’ of stakeholders and the extension of the interactive web site. Future developments of the project may open up glimpses of a new approach to higher education, when networks such as LE:NOTRE assume a central role.

Key words: landscape architecture, education, thematic networks, international cooperation.

Streszczenie: Architektura krajobrazu jest zarazem młodą i nadzwyczaj zróżnicowaną dyscypliną akademicką. Integruje wiele zakresów tematycznych i operuje różnymi skalami w czasie i przestrzeni, a także wypełnia historyczną lukę pomiędzy sztukami pięknymi a naukami przyrodniczymi, łącząc zarazem aspekty humanistyczne i technologiczne. Architektura krajobrazu jest dyscypliną obejmującą świadome działania człowieka w jego otoczeniu i zewnętrznym środowisku. Łączy planowanie, projektowanie i zarządzanie krajobrazem dla tworzenia, ochrony, opieki i wzbogacania miejsc tak, by uczynić je bardziej funkcjonalnymi, pięknymi i zrównoważonymi (w każdym rozumieniu tych pojęć) oraz dla zaspokojenia różnorodnych potrzeb człowieka i środowiska naturalnego. Odnosząc się do tej sytuacji pierwszy Projekt Sieci Tematycznej w Architekturze Krajobrazu LE:NOTRE podjął wstępne kroki w kierunku dokumentowania aktualnego stanu rzeczy, poszukiwania wspólnego podstawy i budowania powiązań pomiędzy różnymi dyscyplinami oraz odmiennymi tradycjami, które rozwinęły się w różnych europejskich kontekstach w minionych dziesięcioleciach. Wyróżniono pięć głównych celów – 1. Przekształcenie „tuningu” w proces ciągły; 2. Integrowanie w ramach projektu indywidualnych pracowników instytucji partnerskich; 3. Wzmacnianie powiązań pomiędzy nauczaniem a badaniami; 4. Rozszerzanie kontekstu nauczania architektury krajobrazu; 5. Rozszerzanie jej podstaw w ramach ogółu społeczeństwa.

Dwa kluczowe tematy zunifikują cele Projektu LE:NOTRE TWO: rozwój klasterów – grup partnerskich oraz rozbudowa interaktywnej witryny internetowej. Przyszłe kierunki rozwoju Projektu mogą otworzyć opcje nowej metodyki szkolnictwa wyższego, kiedy takie sieci, jak LE:NOTRE TWO przejmą kluczową rolę w nauczaniu.

Słowa kluczowe: architektura krajobrazu, nauczanie, sieci tematyczne, współpraca międzynarodowa.

Dr inż. Przemysław Wolski

NAUCZANIE ARCHITEKTÓW KRAJOBRAZU W POLSCE

EDUCATION OF LANDSCAPE ARCHITECTS IN POLAND

Abstract: Landscape architecture belongs to the oldest vocational disciplines and fields of education, dating back to the ancien history. The notion of landscape architecture appeared in the 19th century, and its extent and rank develop continuously. Landscape architecture education developed in the 19th century in the USA, reaching very high values in the pre-war Poland. After World War II, the field has been improved in the scholarzy circles of Warsaw and in Kraków, and four stages of its evolution were distinguished. Presently, the prospects of landscape architecture are very good, also in Poland, where there are intensiva works on the improvement of syllabuses and the implementation thereof.

Key words: landscape architecture, teaching, standards and syllabuses, multidisciplinarity

Streszczenie: Architektura krajobrazu należy do najstarszych dziedzin zawodowych i dziedzin nauczania, sięga do prehistorii. Pojęcie architektura krajobrazu powstało w XIX wieku, a jego zasięg i ranga ulegają stałemu rozwojowi. Edukacja architektury krajobrazu rozwinęła się w XIX wieku w USA; w Polsce międzywojennej osiągnęła wysokie wartości. Po wojnie w środowisku warszawskim i krakowskim dziedzina ta jest doskonalona; wyróżniono 4 etapy jej ewolucji. Obecnie zapowiada się wzrost powodzenia tej dziedziny, również na ziemiach polskich – gdzie trwają intensywne prace nad doskonaleniem programów nauczania i ich realizacji.

Słowa kluczowe: architektura krajobrazu, nauczanie – standardy i programy, wielodyscyplinarność.

Streszczenia panelu: TWÓRCZOŚĆ

Dr inż. arch. Urszula Forczek-Brataniec, mgr inż. arch. Krzysztof Stokłosa

KRAJOBRAZOWY EKSPERYMENT AUTORSKI „WIEŻA-BRAMA DO NOWEGO MIASTA” W KRAKOWIE

“TOWER – A GATE TO THE NEW CITY” IN KRAKÓW: AN ORIGINAL LANDSCAPE EXPERIMENT

Streszczenie: Eksperyment stanowi prekursorski przykład monitoringu krajobrazu kulturowego. Jest rzetelnym, jasno i uczciwie przedstawionym elementem scenariusza inwestorskiego zamierzenia – „wydarzenia” w krajobrazie miasta, a także – unaocznieniem skali i konsekwencji dla tego krajobrazu. Może już na wstępnym etapie, ułatwić uczestnikom zamierzonej ingerencji przestrzennej (inwestorowi, decydentom, służbom planistycznym, konserwatorskim, opinii społecznej i in.) – sformułowanie własnej oceny i niezależnego poglądu w odniesieniu do przedmiotowego przedsięwzięcia.

Słowa kluczowe: krajobraz miasta, krajobraz otwarty, inwestycje trudne, analiza widokowa, rejestracja widoku, wpływ na krajobraz.

Abstract: The experiment constitutes a pioneering example of cultural landscape monitoring. It is a reliable, clearly and honestly presented element of the investor’s project scenario – an “event” in the city’s landscape, as well as a demonstration of its scale and consequences for that landscape. It can facilitate, as early as at the preliminary stage, to form own assessment and an independent view in relation to the said project by participants of the contemplated spatial interference (the investor, decision makers, planning and conservation services, public opinion, and others).

Key words: city landcspae, open landscape, difficult projects, view analysis, view recording, influence on landscape.

Dr inż. Beata J. Gawryszewska

RESTAUROWANIE, PARTYCYPACJA I OCHRONA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO. PROJEKTOWANIE JAKO ELEMENT PROCESU REWITALIZACJI (na przykładzie Parku Miejskiego w Podkowie Leśnej)

RESTORATION, PARTICIPATION AND NATURAL ENVIRONMENT PRESERVATION. DESIGNING AS AN ELEMENT OF REVITALISATION PROCESS (on the example of Town Park in Podkowa Leśna)

Streszczenie: Artykuł przedstawia projekt polegający na odrestaurowaniu parku, jako element strategii rewitalizacji miasta. Współczesne reguły tworzenia przestrzeni miejskiej uwzględniają partycypację społeczną mieszkańców. Park publiczny to nie tylko trzon krajobrazu miejskiego, ale także przestrzeń, której forma kompozycyjna i sposób funkcjonowania winny być wzorem dla postępowania z krajobrazem całego miasta. Park jest także sercem przestrzeni społecznej miasta. Przedstawiony program przygotowano zgodnie z zasadami partycypacji społecznej w procesach rewitalizacji. Może ona być realizowana poprzez udział w identyfikowaniu wartości krajobrazu, kreowaniu i tworzeniu ładu przestrzeni, a następnie w funkcjonowaniu zrewitalizowanego krajobrazu.

Słowa kluczowe: park miejski, partycypacja społeczna, ochrona

środowiska, rewitalizacja.

Abstract: The paper explains the project of park restoration, as an element of the town revitalisation strategy. Contemporary rules of urban space creation take into account social participation of its dwellers. The public park is not only a core of the town landscape, but also a space, whose composition and functioning order should be a pattern for handling with the whole town landscape area. The park is also the heart of urban social space. The presented program was prepared in accordance with rules of social participation in restoration processes. It may be implemented

through participation in the identification of landscape values, creation, and then the functioning of restored landscape.

Key words: town park, social participation, environmental protection, revitalisation.

Mgr inż. arch. Katarzyna Hodor

PODMIEJSKIE REZYDENCJE SZLACHECKIE W TRADYCJI KRAJOBRAZOWO-OGRODOWEJ EUROPY ZACHODNIEJ

SUBURBAN RESIDENCES OF THE GENTRY IN THE WESTERN EUROPE LANDSCAPE AND GARDEN TRADITION

Streszczenie: Zjawisko podmiejskiej rezydencji kształtującej postać krajobrazów Europy Zachodniej, stanowi nieodłączne zjawisko wśród kompozycji harmonijnych. Wyrosłe z rzymskich, starożytnych korzeni, odcisnęło swe piętno nie tyko na krajobrazach Włoch, Anglii, Niemiec, Hiszpanii, Francji, Rosji, ale i Polski. Zyskując nowożytną humanistyczną treść, wpływało na określony styl życia aż do początku XX wieku.

Słowa kluczowe: rezydencja podmiejska, harmonijne kompozycje, zjawisko krajobrazowe.

Abstract: The phenomenon of suburban residences, which shapes the form of landscapes of Western Europe, constitutes an inseparable element of harmonic compositions. The ancient Roman origin of suburban residences has left its stamp not only on Italian, German, English, French, Russian landscapes but also on Polish ones. Achieving modern, humanistic contents, it influenced specific life styles until the beginning of the 20th century.

Key words: suburban residence, harmonic compositions, landscape phenomenon.

Doc. Dr Ing. Peter Jančura, Ph.D. Martina Slámová, Ph.D. Boris Beláček

LANDSCAPE DESIGN PROJECT OF ZVOLEN NORTH FORE-FIELD

PROJEKT KRAJOBRAZU PRZEDPOLA ZWOLENIA (SŁOWACJA)

Abstract: Long-lasting phenomena of spatial planning in Slovakia, are landscape-ecological plans. The paper presents

groundwork for spatial-planning documentation (SPD) for Zvolen town, elaborated by the authors during 2004–2005. Besides conventional methodical steps, they incorporated territorial specifics and solved problem of inhabitants‘ identity with landscape, landscape character and visual impact. SPD represents scattered example of landscape-ecological plan, implementation into the spatial planning documentation,J97 including project of landscape design of Zvolen open space.

Key words: spatial planning, landscape-ecological plans, landscape design.

Streszczenie: Plany krajobrazowo-ekologiczne stanowią istniejące od dawna zjawisko w systemie planowania przestrzennego w Słowacji. Referat przedstawia prace przygotowawcze dla opracowania dokumentacji przestrzenno-urbanistycznej (DPU) dla miasta Zwolenia, wykonane przez autorów w latach 2004–2005. Poza zwykłymi procedurami metodycznymi, włączyli oni do nich specyfikę terytorialną i rozwiązali problem utożsamiania się mieszkańców z krajobrazem, kwestię charakteru krajobrazu oraz jego oddziaływania wizualnego. Dokumentacja ta reprezentuje pojedynczy przykład planu krajobrazowo-eokologicznego, jego wdrożenia w postaci dokumentacji, obejmując również projekt krajobrazu otwartej przestrzeni Zwolenia.

Słowa kluczowe: planowanie przestrzenne, plany krajobrazowo-ekologiczne, projekt krajobrazu.

Dr hab. arch Maria Baranowska-Janota, mgr Roman Marcinek, dr hab. arch. Zbigniew Myczkowski, prof. PK

CZERWONA KSIĘGA KRAJOBRAZU POLSKI

THE RED BOOK OF LANDSCAPES OF POLAND

Streszczenie: Ochrona przyrody to zachowanie, restytuowanie i zapewnienie trwałości użytkowania tworów i zasobów przyrody żywej i nieożywionej. Ochrona zabytków to działalność prawna, naukowa, techniczna, artystyczna, polityczna i popularyzatorska, mająca na celu trwałe zabezpieczenie zabytków i właściwe udostępnienie ich społeczeństwu. Ochrona krajobrazu to ochrona, utrzymanie lub restytucja naturalnych i kulturowych walorów określonego środowiska geograficznego. Powinno istnieć współdziałanie pomiędzy omawianymi rodzajami ochrony, a jego najpełniejszym wymiarem powinna być ochrona krajobrazu.

Słowa kluczowe: ochrona krajobrazu, ochrona środowiska przyrodniczego i kulturowego, Czerwona Księga Krajobrazów Polski.

Abstract: The protection of nature is preserving, restoring and providing a permanence of utilizing products and resources of animate and inanimate nature. The conservation of monuments is a legal, scholarly, technical, artistic, political and popularising activity, aimed at lasting protection of heritage objects and making them available to the public in a proper way. The protection of landscape is the preservation, maintenance or restoration of nature and culture values of a specific geographical environment. There should be a cooperation between those types of protection, with the protection of landscape being its fullest dimension.

Key words: landscape protection, culture and nature environment protection, The Red Book of Landscapes of Poland.

Dr inż. Małgorzata Kaczyńska

WPŁYW ZAŁOŻENIA PAŁACOWO-OGRODOWEGO W WILANOWIE I JEGO ZESPOŁÓW FILIALNYCH NA PRZEMIANY KRAJOBRAZU POŁUDNIOWEJ CZĘŚCI WARSZAWY

THE INFLUENCE OF THE PALACE AND GARDEN COMPLEX IN WILANÓW AND ITS FILIAL ENSAMBLES ON THE SOUTHERN WARSAW LANDSCAPE TRANSFORMATIONS

Streszczenie: Program badań obejmuje ustalenie definicji:

– ewolucji przemian krajobrazu pod wpływem zmieniających się tendencji w sztuce ogrodowej;

– ewolucji funkcjonalnych i wizualnych przemian krajobrazu;

– wartości wynikających z zaawansowanego etapu procesów przyrodniczych oraz jakości zabytkowych.

Wyniki obejmują opracowanie:

– wpływu kompleksu rezydencjonalnego na krajobraz;

– kierunku przemiany krajobrazu oraz roli rezydencji w jego kształtowaniu.

Wnioski obejmują:

– dynamikę przemian krajobrazowych Wilanowa;

– kierunek przemian rezydencji;

– reguły zarządzania i ochrony kompleksów zabytkowych.

Słowa kluczowe: założenie pałacowo-ogrodowe, ochrona krajobrazu kulturowego, ład przestrzenny.

Abstract: The research includes providing definitions of:

– landscape transformation evolution under the influence of changing tendencies in the garden art;

– landscape functional and visual transformation evolution;

– value resulting from the advanced stage of natural processes and monumental qualities.

The results concern elaboration of:

– the residential complex influence on the landscape;

– landscape transformation direction and the role of the residence in shaping it.

The conclusions concern:

– the Wilanów landscape transformations dynamics;

– the residence transformation direction;

– rules of monumental complex management and protection.

Key words: palace and garden complex, protection of cultural landscape, spatial order.

Dr inż. arch. Jeremi T. Królikowski

KOD PRZESTRZENI KRAJOBRAZU WARSZAWY

THE SPATIAL CODE OF WARSAW’S LANDSCAPE

Streszczenie: Narastający chaos w krajobrazie miejskim Warszawy sprawia, że historyczne założenia osi kompozycyjnych ulegają zatarciu. Przypadkowe lokalizacje obiektów oraz ubóstwo realizowanych programów funkcjonalnych, może w najbliższym czasie spowodować, że Warszawa przestanie być miastem atrakcyjnym dla inwestorów. Odtwarzanie ładu przestrzeni jest możliwe dzięki odszukaniu powiązań wielkich założeń historycznych z nowymi koncepcjami w skali całego miasta. Ważnym narzędziem w rekonstrukcji i konstrukcji tych powiązań jest metoda budowy kodu przestrzeni.

Słowa kluczowe: kod przestrzeni, kompozycja krajobrazu, relacje przestrzenne.

Abstract: Due to escalating chaos in the development of Warsaw urban landscape, the historical axes of the overall city composition are succumbing to erasure. The ad hoc location of new developments, together with the poverty of the functional program, conspire to ensure that Warsaw will stop being an attractive city for investors. The recreation of the spatial order would be possible if links between historical layouts and new concepts were rediscovered and reasserted on a city-wide scale. An important tool in the reconstruction and construction of those links is the method of building based on spatial code.

Key words: spatial code, landscape composition, spatial links.

Dr inż. arch. Wanda Łaguna, dr inż. arch. Ewa Brach

REWITALIZACJA PARKU WZGÓRZE ZAMKOWE W DZIERZGONIU (WOJ. POMORSKIE) – PRZYKŁAD PROJEKTOWANIA OPARTEGO NA KONSULTACJACH SPOŁECZNYCH

REVITALISATION OF THE WZGÓRZE ZAMKOWE PARK AT DZIERZGOŃ (THE POMORSKIE REGION) – AN EXAMPLE OF DESIGNING BASED ON SOCIAL CONSULTATIONS

Streszczenie: Rewitalizacja założeń obronnych, dotąd zaniedbanych, pozwoli małym miastom Pomorza, takim jak Dzierzgoń, zwiększyć atrakcyjność miasta dla turystów i mieszkańców. Wykorzystanie miejsca powiązanego z historią, mieszczącego się w samym centrum miejscowości, na organizację parku tematycznego, jest dobrym kierunkiem działań, akceptowanym również przez mieszkańców.

Słowa kluczowe: historyczne założenia obronne, rewitalizacja, partycypacja społeczna.

Abstract: The revitalisation of defence landscaping structures, so far squalid and forgotten, will enable the small towns of the Pomerania region to increase their attractiveness, both for tourists, and residents. The utilisation of a place connected with history and located in the very centre of the town, and arranging a subject park there, is a good direction of activities, accepted also by the town residents.

Key words: historical defence landscaping structures, revitalisation, social participation.

Mgr inż. arch. Katarzyna Łakomy

PERGOLA W OGRODACH WILLI MIEJSKICH KATOWIC PRZEŁOMU XIX I XX WIEKU

PERGOLAS IN URBAN VILLA GARDENS IN KATOWICE AT THE TURN OF THE 19TH AND 20TH CENTURIES

Streszczenie: Wille miejskie z terenu Katowic stanowią interesującą grupę rezydencjonalnego budownictwa spopularyzowanego w XVIII i XIX wieku. Ich funkcja, forma, jak i lokalizacja były ściele powiązane z sytuacją społeczno – ekonomiczną, jaka zaistniała w Katowicach w tym okresie, wyrażając zarówno aspekty ideologiczne, kulturowe jak i architektoniczne. Obiekty, otaczane ogrodami, nawiązywały do budownictwa o proweniencji niemieckiej, związanego z nurtem historyzmu. W ich otoczeniu często spotykaną formą była pergola, która oprócz swojej podstawowej funkcji stanowiła element wiążący architekturę z naturą.

Słowa kluczowe: Katowice, wille miejskie, ogród willowy, pergola.

Abstract: The urban villas from Katowice form an interesting group of residential architecture facilities, which were popularised in the 18th and 19th centuries. Their function, form and location were closely related to the social and economic situation in Katowice in those days, and represent aspects connected with ideology, culture and architecture. Those buildings, surrounded by gardens, made references to German historical styles. That is why pergolas were very often placed in their neighbourhood. Apart from its main function, a pergola was also an element,

which linked architecture with the nature.

Key words: Katowice, urban villas, villa garden, pergola.

Mgr inż. Marek Morciniec, prof. dr hab. Anna Bach – opieka naukowa

TRADYCJA A WSPÓŁCZESNY OGRÓD WIEJSKI NA OPOLSZCZYŹNIE

TRADITION AND A CONTEMPORARY RURAL GARDEN IN THE REGION OF OPOLE

Streszczenie: Ogród wiejski na Opolszczyźnie zmieniał się z pokolenia na pokolenie. Obecnie we wsiach regionu zauważa się ogromną różnorodność ogrodów. Ich charakter i wygląd ulega ciągłym intensywnym zmianom. Dzisiaj ogrody kwiatowe występują znacznie rzadziej, pomimo to zagrody wiejskie ciągle są niezwykle ozdobne i kolorowe, poprzez zastosowanie barwnych zestawień z roślin iglastych i liściastych.

Słowa kluczowe: ogród rustykalny, przedogródek, ogród ozdobny, ogród użytkowy.

Abstract: The rural garden in the Opole region has been transforming from generation to generation. Recently, a great diversity of gardens is noticed in villages. The character and appearance of those gardens continue to change intensively. Presently, floral gardens occur more rarely, but despite that, the country houses are still unusually decorative and colourful, owing to the introduction of colourful combinations of coniferous and broadleaf plants.

Key words: rustical garden, foregarden, decorative garden, crop garden.

Dr hab. inż. arch. Zbigniew Myczkowski, prof. PK

KREACJA KONSERWATORSKA W KRAJOBRAZIE KULTUROWYM

THE CONSERVATION CREATION IN CULTURAL LANDSCAPE

Streszczenie: Tożsamość miejsca jest wyrazem tradycji i kultury oraz kanonu miejsca. Posługując się tym pojęciem możemy zidentyfikować zarówno przesłanie historii dla danego krajobrazu kulturowego, jak i uzyskać istotne wskazania dla działań konserwatorskich, rewaloryzacyjnych czy kreatorskich. Tradycja i kultura miejsca to zespół czynników składających się na treść danego ogrodu czy parku, związanych z całokształtem nawarstwień historycznych (materialnych i niematerialnych), mających swój aktualny wyraz w jego kompozycji. Stanowią one podstawowy składnik tożsamości miejsca rozumiany jako krajobraz percypowany przez człowieka. Powinny tworzyć podstawę dla ustalenia reguł badania i działania w zakresie kultywowania treści danego krajobrazu kulturowego.

Słowa kluczowe: tożsamość miejsca, krajobraz kulturowy, kreacja konserwatorska.

Abstract: The identity of a place is an expression of its tradition, culture and canon. By using that notion, we are able to identify both the history’s message for the given cultural landscape, and to obtain essential guidelines as to our conservation, restoration or creation activities. Tradition and culture of a place are factors that make up the contents of the given garden or park, related to the whole of historical accumulations (material and non-material) that find their current expression in its arrangement. They constitute basic components of the place’s identity, understood as landscape perceived by man and should provide basis for determining the rules of exploring and acting in the field of cultivating the given cultural landscape contents.

Key words: place identity, cultural landscape, conservation creation.

Dr inż. arch. Irena Niedźwiecka-Filipiak

ROLA ARCHITEKTA KRAJOBRAZU W PROGRAMIE ODNOWY WSI

THE ROLE OF LANDSCAPE ARCHITECT IN THE VILLAGE RENEWAL PROGRAMME

Streszczenie: Program Odnowy Wsi można uznać za jedną z metod rozwoju obszarów wiejskich oraz ochrony dziedzictwa kulturowego wsi. Wiele samorządów lokalnych upatruje w nim impulsu do szerokiego procesu odnowy, z możliwością wykorzystania funduszy pomocowych UE. Działania w dalszych fazach Programu winny polegać na opracowywaniu tzw. planu rozwoju wsi, tworzonego poprzez różnych specjalistów takich jak architekci, planiści, architekci krajobrazu, socjolodzy, geodeci. Takie plany stanowić winny bazę dla aplikowania o fundusze celowe dla celów publicznych.

Słowa kluczowe: program odnowy, plan rozwoju, dziedzictwo kulturowe, fundusze pomocowe.

Abstract: The Programme of Renewal of Villages can be considered to be one of the methods of rural areas’ development and protection of cultural heritage of villages. Many local governments see it as a way to start wide development processes, including the possibility of gaining the EU support. Actions within the programme in later phases should be based on the so-called plan of village development, created in cooperation with Professional from various branches, i.e. architects, planners, landscape architects, sociologists, geodesists. Such projects shall constitute a basis for applying for resources directed to public enterprises.

Key words: Programme of Renewal, plan of development, cultural heritage, support found.

Mgr inż. Paweł Nowak

CZYNNIKI ROZWOJOWE NADMORSKICH MIEJSCOWOŚCI WYPOCZYNKOWYCH – MIĘDZYZDROJE, TRZĘSACZ, MRZEŻYNO

DEVELOPMENT FACTORS OF THE SEASIDE HOLIDAY RESORTS OF MIĘDZYZDROJE, TRZĘSACZ, AND MRZEŻYNO

Streszczenie: Województwo zachodniopomorskie stwarza dobre warunki dla rozwoju turystyki, będącej motorem gospodarczym regionu. Istniejące walory wypoczynkowe i zdrowotne środowiska uwarunkowały powstanie i rozwój aktywności turystycznej obszaru. Czynniki rozwojowe miejscowości nadmorskich to głównie środowisko przyrodnicze oraz dziedzictwo kulturowe. Zachowanie i pielęgnacja tych dwóch czynników w połączeniu z zasadami ekoturystyki gwarantuje rozwój turystyczny miejscowości wypoczynkowej.

Słowa kluczowe: walory turystyczne, ekoturystyka, rozwój turystyczny.

Abstract: The Zachodniopomorskie Region provides good conditions for the development of tourism, which is the region’s economic driving power. The existing holiday and health values of the region’s environment have conditioned the development and growth of tourist activity in the area. The development factors of those seaside resorts include mainly their natural environment and culture heritage. The preservation and cultivation of those two factors, combined with the principles of eco-tourism, guarantee tourist development of a holiday resort.

Key words: tourist values, eco-tourism, tourist.

Dr inż. arch. Alina Pancewicz

ROLA ELEMENTÓW ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO W PROCESIE ODNOWY ZDEGRADOWANEGO KRAJOBRAZU MIEJSKIEGO

THE ROLE OF NATURE ENVIRONMENT ELEMENTS IN THE RENEWAL OF DEGRADED URBAN LANDSCAPE

Streszczenie: Przedmiotem badań jest problem przekształcania zdegradowanych struktur krajobrazu miejskiego oraz rola uczestniczących w tym procesie elementów środowiska naturalnego. Tłem badań są przykłady regionów w Europie Zachodniej, zniszczonych przez przemysł. Dla tych regionów środowisko naturalne i/lub elementy krajobrazu stały się jednym z czynników ich transformacji. Użyte przykłady pokazują możliwości i/lub ograniczenia, wiążące się z zastosowaniem głównych elementów potencjału środowiska naturalnego w procesach przekształcania aglomeracji Górnego Śląska.

Słowa kluczowe: środowisko przyrodnicze, krajobraz miejski, degradacja krajobrazu, odnowa krajobrazu, rewaloryzacja, denaturalizacja krajobrazu.

Abstract: The subject of research is the problem of transformation of degraded city structure landscapes and the role of elements of natural environment participating in this process. Examples of West European regions destroyed by industry are the background of the research. For these regions the natural environment and/or landscape elements have become one of their transformation factors. These examples are used to show the possibilities and/or limitations connected with using main elements of the natural environment potential in the Upper Silesian agglomeration transformation process.

Key words: natural environment, urban landscape, landscape degradation, landscape renewal, revalorisation, landscape renaturalisation.

Mgr Dorota Pape

PARK SKARYSZEWSKI WCZORAJ I DZIŚ

THE SKARYSZEWSKI PARK YESTERDAY AND TODAY

Streszczenie: Park Skaryszewski im. Ignacego Paderewskiego w Warszawie zaprojektowany w został 1905 roku przez Franciszka Szaniora. Główną ideą twórcy było operowanie dużą przestrzenią. Projekt przewidywał rozległe wnętrza parkowe, długie osie widokowe ramowane grupami zieleni. Dla kreowania widoków autor robił przerwy w nasadzeniach. W projekcie zastosowano bogaty dobór materiału roślinnego. Obecnie zbyt intensywny wzrost roślinności lub niedokładne odwzorowanie zasięgu grup podczas uzupełniania nasadzeń spowodował częściowe zamknięcie widoków w tym rejonie.

Słowa kluczowe: park publiczny, park krajobrazowy, osie widokowe.

Abstract: The Skaryszewski Park in Warsaw, named after Ignacy Paderewski, was designed by Franciszek Szanior in 1905. The main idea of the designer was to use large spaces. The design provided for extensive park interiors and long view axes, framed by means of greenery complexes. In order to create views, the author applied breaks in planted greenery. The design employed a rich choice of plants. Presently, due to the too intensive growth of plants or careless reconstruction of the reach of particular plant complexes when planting new plants, views in the park area have partly been closed.

Key words: public park, landscape park, view axes.

Dr inż. arch. Anna Paprzycka

REWALORYZACJA KRAJOBRAZU W DOLINIE BIAŁEJ LĄDECKIEJ NA ODCINKU OD ŻELAZNA DO RADOCHOWA

REVITALISATION OF LANDSCAPE IN THE BIAŁA LĄDECKA VALLEY IN THE SECTION FROM ŻELAZNO TO RADOCHÓW

Streszczenie: Celem studium jest prezentacja wyników analiz przyrodniczych i krajobrazowych, wykonanych dla zachowania historycznego układu zespołów pałacowo-ogrodowych w Żelaźnie, Ołdrzychowicach Kłodzkich, Trzebieszowicach i Radochowie. Projekt badawczy pn. „Rewitalizacja pałaców i parków krajobrazowych w Dolinie Białej Lądeckiej” został sfinansowany przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Głównym celem badań było zwiększenie i poprawienie powiązań krajobrazowych historycznych parków i ich rewaloryzacja w odniesieniu do układu zieleni wzdłuż Doliny Białej Lądeckiej.

Słowa kluczowe: założenie parkowo-pałacowe, rewaloryzacja krajobrazu, powiązania krajobrazowe.

Abstract: The purpose of the study is to present the results of natural and landscape analyses in order to preserve the historic arrangement of the palace and park complexes in Żelazno, Ołdrzychowice Kłodzkie, Trzebieszowice and Radochów. The research project: “The Revitalization of Palaces and Landscape Parks in the Biala Lądecka Valley” was financed by the Ministry of Scientific Research and Information Technology. The main task of the research was to enhance and improve landscape connections of the historical parks and revalorization in relation to green system developed along the Biała Lądecka valley.

Key words: park and palace complex, landscape revalorisation, landscape connections.

Dr hab. inż. arch. Krystyna Pawłowska, prof. PK

KONFLIKTY WOKÓŁ OCHRONY I KSZTAŁTOWANIA KRAJOBRAZU ORAZ SPOSOBY ICH ROZWIĄZYWANIA

CONFLICTS CONCERNING LANDSCAPE PROTECTION AND SHAPING AND WAYS OF SOLVING THEM

Streszczenie: Wokół przedsięwzięć kształtowania i ochrony krajobrazu toczą się w Polsce liczne konflikty, w których ścierają się racje władz publicznych, projektantów, inwestorów, właścicieli nieruchomości, mieszkańców, użytkowników i organizacji pozarządowych. Konflikty te utrudniają realizację projektów, przyczyniają się do strat finansowych i marnowania dobrych rozwiązań, podważają zaufanie ludności do władzy publicznej. Bywają pożyteczne, przyczyniając się do korygowania złych rozwiązań. Sprzeczności opinii, postaw i interesów w sprawach przestrzennych nie da się uniknąć. Straty z nich wynikające można ograniczyć, a z potencjału twórczego, jaki powstaje przy krzyżowaniu się racji, wyciągnąć jak najwięcej korzyści. Trzeba uczyć się zarządzania konfliktami.

Słowa kluczowe: partycypacja społeczna, konflikt, negocjacje.

Abstract: There are numerous conflicts in Poland concerning projects of landscape shaping and protection. Arguments of public authorities, designers, investors, property owners, residents, users and non-government organizations clash in them. They impede the implementation of projects, contribute to financial losses and wasting of good solutions, and undermine trust in public authorities. Conflicts can also be useful, when they bring about the correction of wrong solutions. Conflicts of opinions, attitudes and interests cannot be avoided. The resultant losses can be reduced, while it is possible to draw as much benefits as possible from the crossing of arguments. One should learn to manage conflicts.

Key words: social participation, conflict, neogiations.

Dr hab. inż. arch. Elżbieta Przesmycka, prof. AR w Lublinie; mgr inż. arch. Małgorzata Sosnowska

PRZEOBRAŻENIA UKŁADÓW ZIELENI OSIEDLOWEJ NA PRZYKŁADZIE ZESPOŁU IM. ADAMA MICKIEWICZA LUBELSKIEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ

TRANSFORMATIONS OF HOUSING ESTATE GREENERY LAYOUTS ON THE EXAMPLE OF ADAM MICKIEWICZ HOUSING ENSAMBLE IN LUBLIN

Streszczenie: Osiedle Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowa im. Adama Mickiewicza jest jednym z pierwszych, wybudowanych w powojennym Lublinie. Od samego początku jego atrybutem stała się idealnie zaprojektowana zieleń, sadzona natychmiast po zakończeniu robót budowlanych. Referat przedstawia obecny stan osiedla oraz propozycję jego rewaloryzacji.

Słowa kluczowe: osiedle mieszkaniowe, zieleń osiedlowa, rewitalizacja terenów zieleni.

Abstract: The Adam Mickiewicz Housing Estate of Lublin Housing Cooperative is one of the first housing estates built in the postwar Lublin. The perfectly designed greenery, planted immediately after final building works, has been its attribute since the beginning. The paper presents the actual condition of the housing estate and the proposal for its restoration.

Key words: housing estate, housing estate greenery, restoration of greenery areas.

Dr inż. arch. Elżbieta Raszeja

INTERPRETACJA KRAJOBRAZU WIEJSKIEGO – MIĘDZY TEORIĄ A PRAKTYKĄ

INTERPRETATION OF RURAL LANDSCAPE – BETWEEN THEORY AND PRACTICE

Streszczenie: Dla zapewnienia odpowiedniego planowania i zarządzania wsią konieczne jest ustalenie i zrozumienie wartości krajobrazowych, które definiują tożsamość kulturową danego obszaru. Zakłada to zdolność do interpretowania krajobrazu (czytania krajobrazu). Metoda wypracowana i stosowana przez autorkę opiera się na następującej sekwencji: historia krajobrazu (pochodzenie, kontekst, procesy, dynamika) – struktura krajobrazu

(elementy, modele i relacje przestrzenne) – percepcja krajobrazu (tożsamość, emocje, znaczenie). Bardzo istotny dla

poszczególnych poziomów percepcji jest zakres analizy, jak również metoda zapisu.

Słowa kluczowe: krajobraz wiejski, interpretacja krajobrazu, percepcja krajobrazu.

Abstract: In order to ensure proper rural planning and management, it is necessary to identify and understand landscape values, which define cultural identity of a given area. This implies the ability to interpret landscape (the landscape reading). The method worked out and applied by the author is based on the following sequence: landscape history (origin, context, processes, dynamics) – landscape structure (elements, spatial patterns and relations) – landscape perception (identity, emotions, meaning). For particular levels of interpretation, the range of analysis, as well as the method of record, are very essential.

Key words: rural landscape, landscape interpretation, landscape perception.

Dr inż. arch. Krzysztof M. Rostański

EFEMERYCZNY PARK GÓRNOŚLĄSKI – NOWY WYMIAR NIEUŻYTKÓW MIEJSKICH

THE UPPER SILESIAN EPHEMERAL PARK – A NEW DIMENSION OF URBAN WASTELAND

Streszczenie: Duży obszar aglomeracji miejskiej Katowic można zagospodarować, wspomagając lokalny system przyrodniczy w formie tymczasowych obiektów. Można to uzyskać za pomocą form typu Land Art. Mogą mieć formę wzorów wyrzeźbionych w gruncie, układów roślinnych i instalacji plastycznych. Podobny wyraz artystyczny mogą mieć też tereny obsiane mieszankami roślin. W artykule podkreślono istotną rolę rodzimej roślinności. Sieć tymczasowo zagospodarowanych obszarów, ukształtowanych estetycznie i wspomagających system przyrodniczy dzięki zastosowaniu roślin rodzimych, wzmagającemu ich naturalna sukcesję nazwano Górnośląskim Parkiem Efemerycznym.

Słowa kluczowe: nieużytki, naturalna sukcesja roślinna, systemy zieleni, „sztuka ziemi”.

Abstract: A large area of the Katowice agglomeration can be developed, supporting nature system in a way of temporary objects. This can be achieved by means of the Land Art forms. They could be patterns shaped on the ground, made with the use of plants and installations, at the untouched background of landscape. They could be implemented as meadows with mixed plants. The important role of native plants is highly emphasized there. A complex of temporary, developed areas, aesthetically shaped and supporting the nature system due to the use of native plants, enhancing their natural succession was called the Upper Silesian Ephemeral Park.

Key words: wasteland, natural succession of plants, greenery systems, „Land Art”.

Dr inż. arch. Jacek Rybarkiewicz

TEATRALIZACJA KRAJOBRAZU

THE STAGING OF LANDSCAPE

Streszczenie: Praczynnikami ochrony krajobrazu są: jego uroda wyzwalająca podziw i tajemnica niezależności od człowieka aktu „otrzymania” krajobrazu jako dobra pierwotnego, skłaniająca do jego pokornego uszanowania, a nawet uświęcającej czci. Okazywanie owego podziwu i szacunku dokonuje się poprzez uświadamianie potrzeby właściwości działań na rzecz zabezpieczania walorów krajobrazu i uszlachetniania form jego użytkowania i przekształcania, a przy tym poprzez dostrzeganie piękna i doskonalenie sposobu przeżywania go w szerokiej rozciągłości zmysłowej.

Słowa kluczowe: piękno krajobrazu, ekspozycja krajobrazu, teatralizacja krajobrazu.

Abstract: The ancient factors of landscape protection include its beauty, which releases admiration, and the secret of independence from man of the act of “receiving” the landscape as a primeval good, which induces one to humbly respect and even to worship it. Showing that admiration and respect is effected through bringing to ones’ attention the rightness of activities aimed at securing the landscape values and improving the forms of its using and transforming, and, at the same time, through perceiving the landscape beauty and perfecting the way of experiencing it in a broad range of senses.

Key words: landscape beauty, landscape exposure, landscape staging.

Dr inż. arch. Aleksandra Sas-Bojarska

NOWE WYZWANIA DLA ARCHITEKTURY KRAJOBRAZU – OCENY ŚRODOWISKOWE

NEW CHALLENGES FOR LANDSCAPE ARCHITECTURE: ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENTS

Streszczenie: W referacie przedstawiono oryginalną metodę poprawy efektywności prognozowania oddziaływania na krajobraz w systemie OOŚ. Metoda ta gwarantuje lepsze wykorzystanie potencjału architektury krajobrazu w planowaniu przestrzennym, tym samym poprawiając ochronę krajobrazu. Jest to rodzaj ram, które w każdym konkretnym przypadku można wypełniać rozmaitymi danymi, właściwymi dla danych działań i zagrożonego środowiska. Nową metodę można stosować w każdej sytuacji, która jest w stanie powodować poważne, negatywne zmiany w krajobrazie, a zwłaszcza w przypadkach kontrowersyjnych, jak słynna Dolina Rospudy.

Słowa kluczowe: Ocena Oddziaływania na Środowisko, zagrożenie środowiska, architektura krajobrazu.

Abstract: The paper presents an original method for improving the effectiveness of the prediction of landscape impacts within Environmental Impact Assessment. This method guarantees a better use of landscape architecture potential in physical planning, thus improving the landscape protection. It is a kind of framework, which, in each case, may be filled in with various data specific to the activity and the threatened environment. The new method can be applied in every situation that may cause serious negative changes to the landscape, particularly in controversial cases, like the notorious Rospuda’s Valley.

Key words: Environmental Impact Assessment, threatened environments, landscape architecture.

Prof. Dipl.-Ing. Landscape Architect Cornelius Scherzer

HISTORIC LAYERS, POLITICAL DECISIONS AND PUBLIC OPINION – CONSERVATION AND DEVELOPMENT OF GARDENS IN DRESDEN

WARSTWY HISTORYCZNE, DECYZJE POLITYCZNE I OPINIA PUBLICZNA – KONSERWACJA I ZABUDOWA OGRODÓW W DREŹNIE

Streszczenie: Historyczne ogrody o wielu warstwach swoich dziejów są wysoce interesujące jako dokumenty rozwoju społeczeństwa aż do dnia dzisiejszego. Jednakże jest rzeczą niezmiernie trudną, aby odpowiednio ocenić wartość ich elementów. Akceptacja ogrodów historycznych zależy również od indywidualnej lub społecznej percepcji i stanowi centralny aspekt uwieńczonych powodzeniem strategii. Drezdeński Blueherpark można ująć jako przykład potrzeby jednoczenia działań akademickich, profesjonalnych i politycznych podczas analizowania, konserwacji i rozwoju dziedzictwa w parku, który służy jednocześnie jako obiekt rekreacji. W procesie tym biorą udział ze względów zawodowych architekci krajobrazu, występując w nim jako badacze naukowi, planiści, administratorzy i mediatorzy.

Słowa kluczowe: ogrody historyczne, warstwy historyczne, percepcja społeczna, ochrona i rozwój parków.

Abstract: Historic gardens are highly interesting as documents of the development in society right up to the present day. It is very difficult to adequately assess the value of their elements. The acceptance of historic gardens depends also on individual or social perception and is a central aspect of successful strategies. Blueherpark in Dresden can be taken as an example for the need to join academic, professional and political work when analysing, conserving and developing a park. Landscape architects are involved professionally as academic researchers, planners, administrators and mediators of the process.

Keywords: historic gardens, historical layers, social perception, conservation and development of parks.

Dr inż. arch. Monika Sroka-Bizoń

NAJNOWSZE OSIEDLA ZABUDOWY JEDNORODZINNEJ W KRAJOBRAZIE MIASTA – NA PRZYKŁADZIE REALIZACJI KATOWICKICH Z LAT 1990–2000

RECENT SINGLE-FAMILY HOUSING ESTATES IN URBAN LANDSCAPE ON THE EXAMPLE OF PROJECTS DEVELOPED IN KATOWICE IN 1990–2000

Streszczenie: Niedawne osiedla domków jednorodzinnych, które powstały w Katowicach w latach 1990–2000 są nowymi obiektami w krajobrazie miasta. Referat pokazuje niektóre problemy tego zagadnienia, dotyczące lokalizacji nowych osiedli, ich gęstości, związków pomiędzy nimi i inne. Z punktu widzenia autorki tylko planowanie przestrzenne oferuje możliwość opracowania takich reguł dla nowej architektury miejskiej, odnoszących się do nowej zabudowy jednorodzinnej, która będzie w stanie przynieść dobre wyniki dla miasta i jego krajobrazu.

Słowa kluczowe: zespoły zabudowy jednorodzinnej, standardy urbanistyczne, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Abstract: Recent, single-family housing estates, which were developed in Katowice in 1990–2000, are new objects in Katowice’s landscape. The paper shows certain problems, such as those pertaining to the location of new estates, their density, relationships between them, and others. From the author’s point of view, it is only in urban planning that there are possibilities to prepare such rules for the new urban architecture, specially concerning the new single-family housing estates, which are capable of yielding good results for the city and its landscape.

Key words: single-family develo